MY INTERVIEW WITH THE TIMES OF ISRAEL

31 January, 2013

My interview with the Times of Israel

مصاحبه ام با تایمز آو اسرائیل

Tehran challenging US presence in East Africa and bypassing sanctions in the Indian subcontinent, says Ahmad Hashemi
By ELHANAN MILLER January 29, 2013, 2:45 pm 3
 Zimbabwe
 
Ahmad Hashemi, center, translates at a meeting between Iranian Vice President Mohammed Reza Rahimi and a minister from Zimbabwe, June 25, 2011 (photo credit: Iranian presidential website)
RELATED TOPICS
·         AHMAD HASHEMI
·         AHMAD VAHIDI
·         QASSEM SOLEIMANI

Iran has attempted to increase its military presence in the Horn of Africa and tried to initiate an “Islamic arms industry” as part of its bid to challenge Western hegemony, a defecting government translator told The Times of Israel in an interview.

Ahmad Hashemi, who worked as an English and Turkish translator at Iran’s foreign ministry until his defection in June 2012, wrote in a Times of Israel blog post that Iran continues to insist on developing nuclear weapons capabilities, using deceptive tactics to mislead the world regarding the true nature of its nuclear program.

But over the past five years Hashemi also attended numerous meetings pertaining to Iran’s international military involvement, the details of which he shared with The Times of Israel on Monday in a phone interview from Turkey, where he fled as a political asylum seeker. The details he divulged could not be independently corroborated, but they did correspond with recent reports regarding Iran’s oversees activities.

Iran proposed an Islamic military alliance

Iranian defense minister Ahmad Vahidi on Saturday proposed the formation of a “NATO-like military organization” by Islamic states, tasked with defending Muslims across the world. According to London-based news daily Al-Hayat, Vahidi said the primary goal of the new alliance would be “to defend Palestine.”

Some two years ago, Hashemi was privy to a closed meeting in which Vahidi raised a similar idea.

Hashemi translates at a meeting between Iranian President Mahmoud Ahmadinejad and a cleric from Azerbaijan (photo credit: Iranian presidential website)

The meeting took place in late 2010 between Vahidi and Bambang Brodjounegoro, director general of the Islamic Research and Training Institute (IRTI), a financial research center based in Saudi Arabia and owned by the Islamic Development Bank. In it, Vahidi raised the idea of creating an “advanced Islamic arms industry.” The idea, reported Hashemi, was dismissed by Brodjounegoro, an Indonesian national.

Vahidi is among the five Iranian and Lebanese nationals wanted by Argentina for his suspected involvement in the 1994 terrorist attack against the AMIA Jewish community center in Buenos Aires which left 85 people dead. On Sunday, Iran and Argentina signed an agreement to cooperate on a “truth commission” investigating Iran’s involvement in the bombing.

Iran’s involvement in Africa

On May 20, 2008, Hashemi attended a highly confidential closed-door meeting between Qassem Soleimani, head of the Quds Force, a branch of Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) tasked with overseas operations, and the president of Eritrea, Isaias Afwereki. The meeting was also attended by Iranian foreign minister Manouchehr Mottaki.

At the meeting, the Iranians offered Eritrea assistance in developing its military capabilities and combating neighboring Ethiopia. The officials also discussed the need to curb the US presence in the Horn of Africa and take control of the Bab Al-Mandeb Strait, located between Eritrea and Yemen at the mouth of the Red Sea. Iran offered to deploy a Quds Force logistics and financial support team, tasked with creating an ammunition factory and training the East African country’s army.

report published last month by Conflict Armament Research, a London-based center, traced Iranian ammunition in nine African countries from 2006 to 2009, including Sudan and Kenya in the east and Cote D’Ivoire and Nigeria in the west. Most of the ammunition was detected in the hands of non-state forces. The report found only one case of direct illicit supply of arms from Iran to Nigeria, in 2010, contravening a UN ban on Iranian arms export.

Bypassing the UN sanctions regime

Hashemi attended a number of meetings in which Iran discussed ways of exporting its goods to the Indian subcontinent.

In early 2012, he attended a meeting between Iranian and Indian officials who discussed the exchange of Iranian oil in return for Indian commodities.

On the Iranian side, the meeting was attended by Ali Bagheri, deputy head of Iran’s National Security Council, deputy president Hamid Baghai and deputy foreign minister Hussein Sobhaninia.

According to Hashemi, the Indians wanted their goods to be transported from Iran’s Chabahar port to the Afghani city of Herat and then onward to markets in Central Asia. The Indians insisted the trade be done in rupees, while Iran preferred a more bold violation of international banking sanctions, demanding direct transaction through the countries’ financial institutions.

Also in early 2012, the governor of Sri Lanka’s central bank, Ajith Nirath Cavraal, visited Iran and discussed ways of bypassing the international sanctions imposed on Iran with minister of industry and commerce Mehdi Ghazanfari and central bank governor Mahmoud Bahmani. According to Hashemi, who was present at the meeting, Cavraal offered to put Sri Lanka’s central bank at Iran’s disposal to acquire products banned by international sanctions.

Leaving Iran

Hashemi began working as an interpreter for Iran’s foreign ministry in January 2008, but joined the opposition’s Green Movement surrounding the elections of June 2009, he said.

ahmad
Ahmad Hashemi (photo credit: courtesy)

In early 2012, Hashemi decided to run for parliament, but his candidacy was disqualified under the pretext of an election bylaw which demands adherence to “the Islamic system” and allegiance to the Supreme Leader (Ayatollah Ali Khaminei – E.M). When Hashemi appealed the decision, he was fired from the foreign ministry and his entry to the building was banned. Throughout his service, Hashemi said, he was questioned numerous times by the ministry’s security department, known as Herasatwhich ordered him to cease his opposition activity.

In May 2012 Hashemi began writing political articles for reformist dailies Shargh and Etemaad. At that point, he said, he started receiving anonymous death threats in late-night phone calls. One call, which explicitly threatened to behead him and toss his body in a nearby forest, particularly scared him.

Hashemi booked a return ticket to Istanbul, Turkey, in June and although he was stopped for questioning and a full physical search at Tehran airport by the Revolutionary Guard, he was eventually allowed to board the airplane, never to return to Iran. He told The Times of Israel that he continues to fear for his life, even in the relative safety of Turkey.

جمهوری اسلامی درصدد دستیابی به بمب است

23 January, 2013

  رسانه :گول نخورید، جمهوری اسلامی درصدد دستیابی به بمب است

تاریخ خبر: چهارشنبه 4 بهمن 1391 – کدخبر: 110427

PDF جمهوری_اسلامی_درصدد_دستیابی_به_بمب_است

 چندی پیش مقاله ای را به زبان انگلیسی به رشته تحریر درآورده بودم که ترجمه فارسی آن در پارس دیلی نیوز منتشر شده است. ترجمه کمی شتابزده بوده و توصیه می شود جهت دقت بیشتر به اصل مقاله مراجعه شود. 

سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد امور اتمی جمهوری اسلامی اخیراً گفت که رژیم ایران موافقت خود در مورد از سرگیری گفتگو در مورد برنامه هسته ای جمهوری اسلامی در اواخر این ماه را اعلام کرده است. در عین حال آژانس انرژی اتمی و جامعه بین المللی به ویژه کشورهای اروپایی تلاش های جدیدی را به منظور احیای مجدد روند مذاکرات به عمل آورده اند. احمد هاشمی می گوید در مدت چهار سال و نیم که کارمند وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی بودم بی شک دریافتم که هدف رژیم ایران از شرکت در مذاکرات فقط یک تاکتیک اتلاف وقت است. من که به ترکیه برای اخذ پناهندگی سیاسی گریخته بودم می دانستم که اولین ایرانی نیستم که تلاش خواهم کرد تا جهان را از تصمیم تهران برای دستیابی به سلاح های کشتار جمعی هشدار دهم.

تقریباً یک دهه قبل بود که برای اولین بار سازمان مجاهدین خلق که یک گروه مخالف چپگرای در تبعید است فعالیت های مخفی اتمی انجام شده توسط رژیم را با ارایه محل دقیق برخی از تاسیسات و جاه طلبی های حکومت مذهبی اسلامی برای دستیابی به بمب های هسته ای افشا کرد.

پس از آن،جمهوری اسلامی در دهه ها دور از مذاکرات فقط به هدف متقاعد کردن سیاستمداران بی تجربه و صلحجویان دل نگران به اینکه ایران حقیقت را بیان می کند شرکت کرده است. در چنین شرایطی، تهران همواره بر این موضع تاکید کرده که تلاش می کند از طرق دیپلماتیک ثابت کند که ایران در پی استفاده از انرژی هسته ای برای مقاصد صلح جویانه به منظور تامین تقاضای فزاینده داخلی برای انرژی با توجه به اتمام منابع فسیلی است. این موضوع در داخل کشور نیز مورد بهره برداری قرار می گیرد به این ترتیب که تحرکات فزاینده ملی گرایی پوپولیستی با عوامفریبی چپگرایانه برنامه هسته ای را به عنوان موضوع اصلی غرور ملی مطرح می کنند.

اما دروغ دروغ است حتی اگر بی وقفه در اجلاس های بین المللی و یا اینکه هر روز در رسانه های داخلی برای عامه مردم تکرار شود. من در وزارت امور خارجه به عنوان مترجم مقامات عالی رتبه، سیاستمداران و مقامات رسمی خدمت کردم. من به دقت بیانیه ها و اعلانیه های رسمی را دنبال می کردم و در محافل داخلی که در آنها تعدادی از مقامات رده بالای ایران شرکت می کردند حاضر بودم. مقامات یاد شده در این جلسات بی پرده قصد خود برای اتمی شدن را اعلام می کردند. از جمله من شاهد موارد ذیل بوده ام.

فرمانده سابق سپاه پاسداران: بمب مقدس اسلامی یک باید است

در ماه آوریل ۲۰۰۵ پس از سازماندهی جلسات متعددی در دفتر خود در دفتر مرکز مجمع تشخیص مصلحت، من به جلسه ای در منزل محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت و یکی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مدت جنگ ایران و عراق دعوت شدم. از من به عنوان یکی از اعضای موسس انجمن اسلامی دانشجویان و دانشگاهیان (انجمنی که پس از مدت کوتاهی در سال بعد منحل شد) به همراه روح اله سلگی دبیرکل این انجمن دعوت شده بودم. شایان ذکر است که سلگی اکنون فرماندار آران و بیدگل در حوزه اصفهان است.

از ما دعوت شده بود که با شرکت در این جلسه به تبادل نظرات در مورد وضعیت کلی انتخابات ریاست جمهوری پیش رو که در آن محسن رضایی در حال آماده شدن برای کاندیداتوری در آن بود بپردازیم. منزل رضایی در مجتمع شهرک شهید دقایقی در حوالی جنگل های لویزان در شمال شرق تهران واقع شده است. منزل او در انتهای منطقه به شدت حفاظت شده ای قرار دارد که عمدتا محل اسکان افسران سپاه پاسداران و سایر مقامات رده بالا است. هنگام ورود ما، رضایی در حال ملاقات با چند نفر از مقامات نظامی و سیاسی از جمله چند نفر از فرماندهان سپاه پاسداران بود. در این جلسه خصوصی که در منزل او برگزار شد، او ضمن انتقاد شدید از خاتمی رئیس جمهور اصلاح طلب سابق به دلیل رهیافت مصالحه جویانه او در برابر غرب به شدت از دستیابی به بمب های هسته ای برای اهداف بازدارندگی حمایت کرد.

از نظر او چنین سلاحی «یک بمب اسلامی مقدس» است که برای مبارزه در برابر گردنکشی جهانی مورد نیاز است. او ضمن اشاره به اینکه حتی خمینی هم دستیابی به بمب اتمی را به منظور حفظ منافع اسلام در طی جنگ ایران و عراق تایید کرد، ادامه داد که برای صیانت از اسلام همه چیز از جمله استفاده از سلاح های کشتار جمعی شهروندان عادی مجاز است.

بمب و شورای امنیت ملی ایران

در اوایل سال ۲۰۱۲، علی باقری معاون دبیرکل شورای امنیت ملی ایران با همتای هندی خود در میهمانی شام سفارت هند در تهران ملاقات کرد. در حالی که به دلیل تاخیر در ترافیک ما منتظر ورود مقام هندی بودیم، من شنیدم که احمد سبحانی مدیر اداره آمریکا و اروپای وزارت خارجه از باقری در مورد آخرین نظرات رهبری در مورد مذاکرات ۵+۱ سوال کرد. باقری در پاسخ گفت که آیت الله علی خامنه ای همچنان بر این باور متقاعد شده است که ما بایستی ضمن تسریع اقدامات و افزایش تاسیسات مخفی قبل از اینکه دیر شده باشد به هدف خود دستابیم.

کمک کره شمالی

در اوایل فوریه ۲۰۱۲، من در جلسه محرمانه ای حاضر بودم که در آن معاون بنیاد مستضعفان در حال مذاکره با سفیر کره شمالی به منظور کسب فن آوری هسته ای برای ایران در مقابل کمک های مالی بود.

تداوم تولید سلاح های شیمیایی

در زمانی که در وزارت امور خارجه بودم ملاقات بین مقامات ایران و بازرسان بین المللی سلاح های شیمیایی را ترجمه کردم. طرف ایرانی مشتمل بر مقاماتی از وزارت امور خارجه، وزارت اطلاعات، وزارت دفاع و وزارت صنایع بود. این ملاقات با نمایندگان سازمان ناظر بر سلاح های شیمیایی که هدف آن منع سلاح های شیمیایی و در لاهه هلند مستقر است انجام شد. من در تمام این ملاقاتها از جمله جلسات معرفی قبل از بازرسی، بازدید از طرح های تولید مواد شیمیایی و جلسات پایانی شرکت داشتم. به همین علت من شاهد تولید انبوه سلاح های شیمیایی در تاسیسات مختلفی از جمله پاکشوما، مجتمع پتروشیمی اراک و به خصوص مجمتع شهید میثمی واقع در شهر کرج که هدف آن تولید مواد شیمیایی برای مصارف روزمره مانند مواد شوینده است بودم. اما در عین حال این تاسیسات سلاح های شیمیایی برای سازمان صنایع دفاع که وابسته به وزارت دفاع است، تولید می کردند.

در جریان این ملاقاتها مقامات دفاعی اطلاعات اشتباهی را در اختیار بازرسان قرار می دادند. با چنین سابقه ای از تولید سلاح های مخرب به شکل سلاح های شیمیایی؛ آیا کسی باور می کند که ایران قصد ندارد بمب اتمی تولید کند؟

دور بیهوده دیگری از مذاکرات

همه جلسات قبلی بین ایران و ۵+۱ با شکست مواجه شد زیرا ایران هرگز به طور جدی در مورد کنترل برنامه هسته ای خود جدی نبوده است. پس از هفت سال، غرب و به خصوص هیات اجرایی اوباما هنوز هم امیدوارند که بتوانند از طریق مذاکرات در این زمینه به پیشرفت هایی دست یابند. ممکن است تهران در کوتاه مدت فعالیت این برنامه را کند کرده باشد اما بی شک همانطور که یکبار محسن رضایی فرمانده سابق سپاه پاسداران متذکر شد «سیاست و راهبرد بلند مدت ایران دستیابی به بمب مقدس اسلامی است.»

فقط یک مذاکره واقعی و هدفمند با دستور کار مشخص با آیت الله ها، اعمال تحریم های هوشمندتر، انزوای دیپلماتیک همگانی ایران و حمایت واقعی از تقاضای مردم ایران تغییر واقعی را به ارمغان می آورد.

مقامات ایرانی با توسل به یکی از ایده های شناخته شده در فقه شیعه که به عنوان دروغ مصلحتی از آن یاد می شود کاملاً در مقاصد و برنامه های خود دروغ می گویند.

ملل آگاه در زمینه درک مبانی مذهبی دروغ های بزرگ سیاستمداران ایرانی (دروغ مصلحتی، تقیه و…) در مقابل مذاکره کنندگان اروپایی وظیفه خود را انجام می دهند. هنگامی که وسعت این نیرنگ آشکار شود؛ دیگر پرسش این نیست که آیا برنامه هسته ای ایران صلح آمیز است یا خیر بلکه سوال این است که چگونه و چه زمانی برنامه تولید تسلیحات هسته ای عملی خواهد شد.

* از: احمد هاشمی / در: اسراییل تایمز:

http://blogs.timesofisrael.com/while-iran-builds-its-holy-islamic-bomb/

۱- احمد هاشمی در سال ۱۹۷۷ در شهر قم متولد شد. او مدرک کارشناسی خود را در علوم سیاسی از دانشگاه تهران گرفت و در مقطع کارشناسی ارشد در مطالعات آمریکا از دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه فارغ التحصیل شد. در ژانویه ۲۰۰۸ به عنوان مترجم زبانهای انگلیسی، ترکی و بعضاً عربی به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. به هنگام اوج جنبش اجتماعی در سال ۲۰۰۹او به طور فعال در اعتراضات دمکراسی طلبانه جنبش سبز شرکت کرد. به همین دلیل و مسایل دیگری در ماه مه ۲۰۱۲ از کار خود اخراج شد. از اوایل ماه مه ۲۰۱۲ او با روزنامه های اصلاح طلب نظیر شرق و اعتماد همکاری کرد. به اعتقاد او به دلیل اطلاعات طبقه بندی شده در مورد برنامه های غنی سازی رژیم به طور مستمر مورد تهدید، شکنجه روانی و محدودیت هایی قرار گرفت. او از ایران گریخت و اکنون در ترکیه در پی اخذ پناهندگی سیاسی است. وی هم اکنون به عنوان نویسنده و روزنامه نگاربا رسانه های فارسی زبان و بین المللی همکاری می کند. (توضیحات به نقل از اسراییل تایمز است.)

ترجمه: پارسا آزاد//ایران در جهان

منتشر شده در تاریخ ۱۷ ژانویه ۲۰۱۳

3 بهمن 1391

آیا «نرمش قهرمانانه» رهبر ایران «صلح با معاویه» را به همراه خواهد داشت؟

 آیا «نرمش قهرمانانه» رهبر ایران «صلح با معاویه» را به همراه خواهد داشت؟ PDF

My piece regarding Ali Khamenei’s recent so-called “Heroic flexibility” approach regarding foreign policy.

مقاله ام در ارتباط با رویکرد جدید علی خامنه ای در رابطه با سیاست خارجی که اصطلاحا “”نرمش قهرمانانه” اش نامیده است.

از «نوشیدن جام زهر» تا «نرمش قهرمانانه»

احمد هاشمی


iran-emrooz.net | Fri, 20.09.2013, 9:49

در روزهای گذشته علائم و سیگنالهای فراوانی از طرف رهبر و دیگر مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اتخاذ رویکردی جدید در تعامل با جهان خارج و تمایل برای حل و فصل مساله هسته‌ای ارسال گردیده است. آیت‌الله خامنه‌ای در آستانه آغاز احتمالی دور جدید مذاکرات ایران و ۵+۱ اعلام کرده که مخالف «حرکت‌های صحیح دیپلماسی» نیست و می‌توان در مقابل غرب «نرمش قهرمانانه» داشت. وی در دیدار اخیر خود با فرماندهان ارشد سپاه، با تاکید بر «دیپلماسی لبخند» گفته است: «عرصه دیپلماسی، عرصه لبخند و درخواست مذاکره و مذاکره است». وی همچنین در اظهارنظری بی‌سابقه، از سپاه خواسته تا «سیاست را خوب بفهمد ولی وارد آن نشود.» تعابیری که در نوع خود، اولین در ادبیات دیپلماتیک رهبر جمهوری اسلامی ایران هستند.

پیشینه نرمش قهرمانانه

صرف واژه نرمش برای رژیمی مانند جمهوری اسلامی واژه‌ای ناخوشایند و حاکی از عجز و ضعف است چرا که رژیمهای ایدئولوژیکی همچون ایران، کره شمالی و زیمبابوه نیاز به ادبیاتی کوبنده و دیگرستیزانه برای استمرار سیاستهای جنجالی و ماجراجویانه خود دارند مگر اینکه مجبور به توقف آن ادبیات شوند. آیت‌الله خامنه‌ای در اظهارات اخیرش در مورد نرمش قهرمانانه چنین توضیح می‌دهد: «با مسئله‌ای که سالهای پیش نرمش قهرمانانه خواندم موافقم چرا که این حرکت در مواقعی بسیار خوب و لازم است». اما اگر کمی به عقب‌تر برگردیم خواهیم دید که «نرمش قهرمانانه» در ادبیات رهبر ایران به صلح اجباری و عقب نشینی پیشوای دوم شیعیان در رویارویی با معاویه اشاره دارد که رهبر ایران از آن در کتابی که پیش از انقلاب سال ۵۷ ترجمه کرده است به عنوان «باشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه تاریخ» یاد می‌کند.

آیت‌الله خامنه‌ای در حالی موضع جدید خود پیرامون «نرمش قهرمانانه» در ساحت دیپلماسی را بیان کرده که پیش از این، بار‌ها به انتقاد از سیاست تنش‌زدایی دوره اصلاحات پرداخته و از مدافعان سرسخت روشی بود که در دولت محمود احمدی‌نژاد پیگیری می‌شد و برخی آن را «دیپلماسی تهاجمی» نامیده بودند. وی ضمن ابراز بدبینی نسبت به موفقیت مذاکرات با غربی‌ها، به مقام‌های ارشد کشور در مورد «دستهای چدنی زیر دستکش مخملی» و «لبخند دشمن» هشدار داده بود: «اوایل برخی‌ها لبخند دشمن را باور می‌کردند، اما به‌ تدریج پشت صحنه این وعده‌ها را فهمیدند و متوجه شدند که دشمن چه راحت دروغ می‌گوید». اکنون باید دید در رژیمی که دوام و قوام خود را در استکبارستیزی و جنگ همیشگی با دیگران (دشمن حقیقی و فرضی) می‌بیند چه عوامل و شرایطی رهبر آن را به این نتیجه گیری رسانده است که زمان «نرمش قهرمانانه» در مقابل قدرتهای غربی فرا رسیده است. با نگاهی کوتاه به ادبیات مورد استفاده در جمهوری اسلامی و کنکاشی در بار معنایی واژه «نرمش» می‌توان به این نتیجه رسید که در رویکرد جدید آیت‌الله خامنه‌ای – که با هموار کردن مسیر برای به قدرت رسیدن حسن روحانی آغاز شد – بیش از آنکه علائمی از مذاکره و صلح حقیقی موجود باشد نشانه‌هایی از اضطرار و اجبار در لحن، رفتار و ادبیات مورد استفاده وی دیده می‌شود. این تغییر رویکرد ۱۸۰ درجه‌ای فقط در برهه‌هایی که جمهوری اسلامی با تهدیدی جدی و بنیادین روبرو بوده مشاهده گردیده است از جمله زمانی که آیت‌الله خمینی مجبور به قبول قطعنامه ۵۹۸ و ترک مخاصمه با عراق شد.

از «نوشیدن جام زهر» خمینی تا «نرمش قهرمانانه» خامنه‌ای

در سال پایانی جنگ ایران و عراق، آیت‌الله خمینی، علیرغم اشتیاق فراوانی که به استمرار جنگ با شعار «جنگ جنگ تا رفع فتنه از کل جهان» و سودای برافراشتن بیرق اسلام ناب محمدی بر جای جای هستی را داشت از این سودای خود و صدور متاع زهرآگینش (ایدئولوژی انقلاب اسلامی و گفتمان ولایت فقیه) دست برداشت و در سال ۶۷ جام زهر را با بی‌میلی و اکراه سر کشید. وی تنها با به مسلخ بردن صد‌ها هزار جوان ایرانی در کارزاری پوچ بود که به این باور رسید که بلندپروازی‌هایش قابلیت اجرایی شدن ندارند و حاضر شد و یا به عبارت بهتر مجبور شد تا «جام زهر» را سر کشیده کارگزارانش را به پای میز مذاکره بفرستد. در برهه زمانی کنونی نیز جمهوری اسلامی، در شرایط مشابهی بسر می‌برد. تاثیرات مخرب تحریمهای بین المللی، رهبر ایران را به این نتیجه گیری رسانده است تا احتمالا «نرمشی قهرمانانه» در مقابل غرب داشته باشد.

این در حالی است که آیت‌الله خامنه‌ای در تمام دوران رهبری خود از حامیان سرسخت «دیپلماسی تهاجمی» بوده و حتی در آخرین دیدارش از قم در ۱۹ دی ماه ۱۳۹۰، از کسانی مانند محسن رضایی که گفته بودند ما در «شرایط شعب ابی طالب» (استعاره از وضعیت ضعیف و تدافعی) قرار داریم انتقاد و تاکید کرده بود که کشور در شرایط «بدر و خیبر» (استعاره از وضعیت قوی و تهاجمی) قرار دارد.

میزان نرمش احتمالی جمهوری اسلامی در مقابل قدرتهای جهانی به عواملی از قبیل حجم، گستردگی و انسجام تحریم‌ها و فشارهای بین المللی بستگی خواهد داشت. آنچه مسلم است این است که زمینه برای گفتگوی مستقیم ایران و امریکا مساعد‌تر از همیشه است. البته ارتباط با امریکا در دوران پس از انقلاب ۵۷، امری مسبوق به سابقه است و تهران و واشنگتن بعد از اشغال سفارت آمریکا و قطع رابطه، بار‌ها با یکدیگر تماس برقرار کرده و مذاکراتی در باب موضوعات گوناگون داشته‌اند. در دهه ۶۰ و در دوران جنگ ایران و عراق، کشور آمریکا چندین نوبت به ایران کمک اطلاعاتی و تسلیحاتی نمود، در دهه ۸۰ نیز، در جنگ با طالبان، ایران کمک اطلاعاتی ارزشمندی به آمریکا نمود و در پیروزی سریع آمریکا در این جنگ موثر واقع شد. محور شرارت خواندن ایران توسط دولت جرج بوش این روند تعامل مستقیم و غیرمستقیم بین دو کشور ایران و امریکا را خدشه دار کرد ولی امروز شرایط از طرف هر دو کشور برای تعامل نزدیک‌تر مهیا می‌باشد. ایران بخاطر فشار فزاینده تحریم‌ها و امریکا به جهت سکانداری رهبری صلح طلب علاقه زیادی دارند تا از حجم خصومت‌ها بکاهند ولی این نمی‌تواند به معنای تغییرات اساسی در سیاست خارجی کلان جمهوری اسلامی باشد چرا که در آن صورت موجودیت و کیان خود را در خطر خواهد دید. با پذیرش این اصل که رژیم ایدئولوژیک و اصطلاحا مکتبی حاکم بر تهران قابلیت و ظرفیت اصلاحات گسترده در ساختار سیاستهای کلان خود را دارا نیست می‌توان ذیلا به چرایی چرخش در سیاست خارجی آن پرداخت.

دلایل اتخاذ سیاست نرمش قهرمانانه:

یک- تقویت صلح طلبی و جریانات ضدجنگ در اروپا و امریکا 
حمله نظامی به عراق در سال ۲۰۰۳ بدون جلب موافقت شورای امنیت و نادیده گرفتن افکار عمومی کشورهای مهاجم، باعث تغییراتی در کابینه کشورهای درگیر جنگ شد. در امریکا، جرج بوش جای خود را به اوباما داد. سیاستهای اجماع ساز باراک اوباما همراه با تغییرات سیاسی در اروپا عرصه را برای جمهوری اسلامی تنگ نمود. گروههای ضد جنگ که فعالیت‌هایشان بطور غیرمستقیم به نفع جمهوری اسلامی تمام می‌شد تضعیف شدند چرا که در فرانسه نیکولا سارکوزی راستگرا جای خود را به فرانسوا اولاند سوسیالیست داده و در بریتانیا دیوید کامرون، تونی بلر جنگ طلب را در رقابت درون حزبی به کنار زده بود. بنابراین فضای جنگ و اقدام نظامی احتمالی بر علیه ایران رنگ باخت و در عین حال اجماع بین المللی به رهبری اوباما و با همراهی روسیه و چین بر علیه ایران تقویت شد که نتیجه خود را در تصویب و اعمال تحریمهای بین المللی بیسابقه علیه ایران نشان داد.

دو- تاثیرات ویرانگر تحریم‌ها 
همچنانکه اشاره شد تاثیرگذاری تحریم‌ها—که توسط مقامات جمهوری اسلامی به عنوان بزرگ‌ترین موهبت شناخته شده بود—و قطعنامه‌ها—که کاغذ پاره‌های بی‌ارزشی ارزیابی شده بود— در سالهای اخیر به اوج خود رسید. چرا که بنا به گفته جو بایدن، معاون رئیس جمهور آمریکا، شدید‌ترین تحریم‌ها در طول تاریخ بر علیه ایران در حال اعمال بود که تاثیرات خود را در نوسانات شدید ارز و تورم بی‌سابقه و تعطیلی گسترده کارخانجات نشان داد و رهبران جمهوری اسلامی را وادار به چاره اندیشی کرد.

سه- اتفاقات سوریه 
پس از بیش از دو سال از آغاز ناآرامی‌های داخلی، تحولات سوریه بگونه غیرمنتظره‌ای پیش رفته و ایران و غرب را بطور یکسانی در یک وضعیت آچمز قرار داده است. به نظر می‌رسد بویژه پس از پیشنهاد اخیر روسیه، ایران و کشورهای غربی متقابلا مجبور به همکاری و چاره اندیشی مشترک شده‌اند و همانند دوران جنگ با طالبان، ایران و غرب بویژه امریکا، نیاز به همکاری در زمینه سوریه خواهند بود.

چهار- فلج شدن سیستم بانکی کشور 
تحریمهای بانکی و مالی ایران روند واردات و صادرات و فروش نفت کشور را مختل نموده است. بطوریکه ایران در دریافت مبالغ مربوط به فروش نفت خود به هند، پاکستان و کشورهای شرق آسیا، با مشکلات عدیده‌ای روبرو بوده است.

پنج- اقتصاد شدیدا نابسامان 
با وجود اینکه انتقاد از شرایط و مشکلات در بسیاری موارد سیاه نمایی تلقی گردیده و رسانه‌های داخلی از پرداختن به آن‌ها منع شده‌اند؛ ولی موضوع مشکلات و نابسامانیهای اقتصادی در کشور، چنان عیان و آشکار است که حتی بسیاری از مراجع تقلید در مورد آن هشدار داده‌اند و بنابر برخی اظهارات مقامات ارشد رژیم، در صورت استمرار وضع موجود، احتمال قحطی و شورش گرسنگان دور از ذهن نخواهد بود.

شش- ناکارآمدی صنعت نفت 
کار‌شناسان انرژی عقیده دارند صنعت نفت و گاز کشور به دلیل ناتوانی در نوسازی و واردات فناوری و ماشین آلات مورد نیاز، در وضعیت اسفناکی بسر می‌برد؛ بطوریکه میزان بهره وری و تولید در این بخش کلیدی، به شدت کاهش یافته و بسیاری از صنایع و تاسیسات مربوط به بخش نفت و گاز کشور دارای فرسودگی می‌باشد.

نشانه‌های تغییر و نرمش در سیاستهای جمهوری اسلامی

آیت‌الله خامنه‌ای با میدان دادن به تیم نو رسیده احمدی‌نژاد به منظور از میدان خارج کردن مزاحمان (اصلاح طلبان) و رقبای سنتی خود (بویژه هاشمی رفسنجانی) دست به اشتباه استراتژیکی زد و کشور را به قهقرای عمیقی فرو برد. سیاست داخلی و بویژه خارجی احمدینژاد پس از سپری شدن هیجان و جاذبه اولیه‌اش، به معنای دقیق کلمه یک افتضاح بزرگ بود و مشکلات عدیده‌ای برای کشور و شخص رهبر و دشمنیهای جدیدی برای جمهوری اسلامی ایجاد نمود؛ بطوریکه وی وادار به تن دادن به برخی تغییرات در سیاستهای کلان خود شد که برآمدن دولت کنونی، یکی از پیامدهای اصلی این تغییر رویکرد رهبر است. می‌توان تی‌تر وار نشانه‌های تغییر در سیاستهای جمهوری اسلامی را ذیلا برشمرد:

یک– هموار نمودن مسیر برای برآمدن چهره‌ای معتمد، امتحان پس داده و دارای پیشینه امنیتی و هسته‌ای و درعین حال دیپلماتی برجسته و شناخته شده در عرصه دیپلماسی برای جلوس بر تخت ریاست جمهوری؛

دو– انتخاب قدرمتند‌ترین و امریکاگرا‌ترین دیپلمات تاریخ جمهوری اسلامی برای پست وزارت امور خارجه، و هموار کردن مسیر برای شکلگیری تیم کارکشته مذاکره گر بطوریکه ویژگی اصلی تیم اجرایی دولت روحانی لابی‌گری، می‌انجی‌گری و مذاکره‌گری است؛

سه– دعوت از سپاه برای اجتناب از دخالت در سیاست. رهبر ایران، در دیدار اخیرش با فرماندهان سپاه گفته است: «لزومی ندارد سپاه در عرصه سیاسی پاسداری کند اما باید عرصه سیاست را بشناسد». رئیس جمهور ایران نیز همین موضوع را به شکلی دیگر تکرار نموده است؛

چهار– افزایش ترافیک دیپلماتیک و روشن شدن چراغهای سبز از زمان شکلگیری دولت جدید حسن روحانی که نمی‌تواند تصادفی و بدون هماهنگی و دیکته رهبر جمهوری اسلامی رخ داده باشد. از جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد:

ورود خانم والری آموس مدیر سابق وزارت امورخارجه بریتانیا تحت پوشش معاون دبیرکل سازمان ملل به تهران و دیدار با مقامات ارشد دستگاه دیپلماسی کشور، ورود چندی پیش جفری فلتمن، دیپلمات کهنه کار امریکایی در پوشش معاون‌بان کی مون به تهران و دیدار با مقامات وزارت امورخارجه ایران، سفر سلطان قابوس پادشاه عمان به کشور و دیدار با رهبر و رئیس جمهور، دیدار حسن روحانی از روسیه، ابراز تمایل حسن روحانی به گفت‌وگو با آمریکا و استقبال باراک اوباما از آن، رد و بدل شدن نامه‌هایی بین اوباما و روحانی «مثبت و سازنده» توصیف کردن لحن نامه اوباما توسط رئیس جمهور ایران، اظهارنظر حسین موسویان مذاکره‌ کننده سابق هسته‌ای جمهوری اسلامی مبنی بر صدور مجوز مذاکره مستقیم با آمریکا توسط رهبر و تایید ضمنی آن توسط روحانی در مصاحبه با تلویزیون ان بی‌سی، ادعای نشریه معتبراشپیگل مبنی بر توقف فعالیتهای سایت فردو توسط روحانی در آینده نزدیک، اظهار نظر سرگی لاوروف، وزیر امورخارجه روسیه، مبنی بر آمادگی ایران برای توقف غنی‌سازی ۲۰ درصدی در مقابل لغو تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی، از جمله تحریم بانک مرکزی و صادرات نفت، شایعه احتمال دیدار اوباما و روحانی در حاشیه اجلاس سالیانه سازمان ملل توسط برخی روزنامه‌های خارجی از جمله نیویورک تایمز و گاردین، و احتمال ازسرگیری دور تازه مذاکرات هسته‌ای با گروه ۵+۱ با حضور محمدجواد ظریف و کا‌ترین اشتون تا دو هفته‌ دیگر در نیویورک، اظهار نظر اخیر علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران مبنی بر شکل گیری «گروهی با دیدگاه واحد» در حکومت ایران پس انتخابات ریاست جمهوری اخیر برای حل و فصل مساله هسته‌ای، اظهارنظر جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید مبنی بر اعلام آمادگی دولت امریکا برای همکاری در حل و فصل مسالمت آمیز مسئله هسته‌ای ایران با دولت روحانی پس از اظهار نظر روحانی برای برطرف کردن نگرانی‌های دنیا راجع به ایران، امیدواری باراک اوباما به حصول توافق با ایران از جمله نشانه‌های دیپلماتیکی است که می‌تواند دال بر وجود اراده از طرف جمهوری اسلامی برای حل و فصل مسائل هسته‌ای خود با غرب تلقی شود.

در این بین که تلاشهایی برای مذاکره و بده بستان سیاسی در جریان است چند سؤال کلیدی ذهن‌ها را بخود مشغول می‌کند که رهبر جمهوری اسلامی نیاز دارد تا به آن‌ها پاسخ گوید؛ از جمله اینکه:

اگر آیت‌الله خامنه‌ای ادعا دارد جمهوری اسلامی نه تنها در وضعیت تدافعی، محاصره و درماندگی و به تعبیر خودش در شرایط «شعب ابی‌طالب»، که در وضعیت تهاجمی و دست بالا و باز به تعبیر خودش در شرایط «بدر و خیبر» بسر می‌برد؛ پس چگونه است که سیگنالهایی پیاپی برای سازش، نرمش و مذاکره با به اصطلاح شیطان بزرگ می‌فرستد و چه اصراری دارد نرمشی قهرمانانه در مقابل غرب از خود نشان بدهد؟ و آیا رابطه‌ای بین ورود دیپلماتهای غربی و رد و بدل شدن احتمالی نامه‌هایی بین اوباما و روحانی و صحبت‌های اخیر رهبر وجود دارد؟

جمهوری اسلامی تا چه میزان در رفع تحریم‌ها و همراه کردن افکار عمومی و قدرتهای جهانی برای کاهش فشارهای فزاینده علیه ایران موفقیت حاصل خواهد کرد؟

و مهم‌ترین سوال این است که آیا «نرمش قهرمانانه» مورد نظر رهبر جمهوری اسلامی رویکردی کوتاه مدت و تاکتیکی در قالب خدعه و نیرنگ مبتنی بر آموزه «مکروا و مکرالله والله خیر الماکرین» به منظور دفع خطر و خرید زمان خواهد بود و یا اینکه آیت‌الله خامنه‌ای با تاسی از مشی «صلح امام حسن با معاویه» به آن نگاه بلند مدت و استراتژیک دارد؟